Voorbereiding op het gesprek met het Openbaar Ministerie

Na het overlijden van een kind door een verkeersongeval

Deze handreiking is bedoeld om ouders te helpen zich in alle rust voor te bereiden op een gesprek met het Openbaar Ministerie (OM). Het gesprek kan veel emoties oproepen. De ouders hoeven niet alle vragen te beantwoorden of alles te vertellen. Zij mogen hun eigen tempo volgen en iemand meenemen die hen ondersteunt.

1. Wat kunt u van het gesprek verwachten?

Een gesprek met de officier van justitie of een medewerker van het OM is doorgaans bedoeld om nabestaanden te informeren over het strafrechtelijke onderzoek en het verdere verloop van de zaak. Ook is er ruimte om te vertellen wat het overlijden van uw kind voor u en uw gezin betekent en om vragen te stellen.

• U kunt uitleg krijgen over wat uit het politieonderzoek naar voren is gekomen.
• Het OM kan toelichten welke feiten volgens het dossier vaststaan en welke punten nog onzeker zijn.
• U kunt vragen welke verklaringen van de bestuurder en eventuele getuigen zijn opgenomen.
• U kunt vragen welke technische onderzoeken zijn verricht, bijvoorbeeld aan de camper en de omstandigheden rond het achteruitrijden.
• Het OM kan uitleggen of en waarvoor de bestuurder wordt vervolgd, als daarover al een beslissing is genomen.
• U kunt uitleg krijgen over het verdere verloop van de strafzaak en een eventuele rechtszitting.
• U kunt bespreken welke rechten u als nabestaanden heeft en welke ondersteuning beschikbaar is.

2. Een belangrijk uitgangspunt

Het overlijden van een jong kind is voor de ouders en het gezin een ingrijpende en onherstelbare gebeurtenis. Het kan daarom helpen om het gesprek niet alleen als een juridisch gesprek te zien, maar ook als een moment waarop u kunt aangeven welke informatie u nodig heeft om het verdere proces te kunnen doorstaan.

U hoeft tijdens het gesprek niet direct op alles te reageren. Als informatie te veel wordt, kunt u vragen om een pauze, om iets opnieuw uit te leggen of om informatie later schriftelijk te ontvangen.

3. Vragen over wat er precies is gebeurd

1. Kunt u ons stap voor stap uitleggen wat volgens het onderzoek precies is gebeurd?
2. Welke feiten staan voor het OM vast?
3. Welke onderdelen van het verhaal zijn nog onzeker of worden nog onderzocht?
4. Wat heeft de bestuurder verklaard over het moment waarop hij/zij achteruitreed?
5. Zijn er verklaringen van getuigen? En zo ja, wat is daaruit relevant voor het onderzoek?
6. Is er technisch onderzoek gedaan naar de camper, het zicht van de bestuurder en de manoeuvre?
7. Is onderzocht wat de bestuurder vanuit de camper kon zien?
8. Zijn er camerabeelden, foto’s, sporenonderzoek of andere objectieve gegevens?
9. Zijn er nog onderzoeken of deskundigenrapporten die moeten worden afgerond?

4. Vragen over de strafrechtelijke beoordeling

10. Welke juridische beoordeling maakt het OM van het rijgedrag?
11. Wordt de bestuurder vervolgd? Zo ja, voor welk strafbaar feit?
12. Welke feiten en omstandigheden zijn daarvoor volgens het OM van belang?
13. Welke bewijsmiddelen zijn beschikbaar?
14. Wanneer wordt definitief beslist over vervolging, als die beslissing nog niet is genomen?
15. Als er niet wordt vervolgd, kunt u ons dan uitleggen waarom en welke mogelijkheden wij daarna hebben?

5. Vragen over de eventuele rechtszitting

16. Hoe verloopt een eventuele zitting en wie zijn daarbij aanwezig?
17. Wat kunnen wij tijdens de zitting verwachten?
18. Zullen wij de bestuurder zien en horen?
19. Welke informatie of beelden kunnen tijdens de zitting worden besproken of getoond?
20. Wanneer kunnen wij gebruikmaken van ons spreekrecht als nabestaanden?
21. Kunnen wij vooraf hulp krijgen bij het opstellen van een slachtoffer- of nabestaandenverklaring?
22. Kunnen wij tijdens de zitting iemand meenemen ter ondersteuning?
23. Kunnen wij ervoor kiezen om bepaalde onderdelen van de zitting niet bij te wonen?

6. Wat wilt u zelf vertellen?

Het kan helpen om vooraf enkele punten op te schrijven die u belangrijk vindt dat het OM weet. U hoeft daarbij geen uitgebreid verhaal te maken. Enkele woorden of zinnen kunnen voldoende zijn.

• Wat het overlijden van uw kind voor u als ouders betekent.
• Wat het verlies betekent voor eventuele broertjes, zusjes en andere gezinsleden.
• Welke gevolgen het ongeval heeft voor uw dagelijks leven.
• Welke betekenis het voor u heeft dat het ongeval in uw eigen straat heeft plaatsgevonden.
• Welke vragen of onzekerheden voor u het zwaarst wegen.
• Wat u nodig heeft om het verdere strafproces zo goed mogelijk te kunnen doorlopen.

7. Vooraf bespreken: wat wilt u wel en niet weten?

Het is heel persoonlijk welke informatie ouders willen horen. Het kan daarom verstandig zijn om vooraf samen te bespreken wat u aankunt en wat u op dit moment liever niet in detail wilt horen.

• Willen wij alle details over het ongeval horen?
• Willen wij eventuele foto’s of ander bewijsmateriaal kunnen zien?
• Willen wij de verklaring van de bestuurder kennen?
• Willen wij de bestuurder tijdens een eventuele zitting zien?
• Willen wij de volledige zitting bijwonen?
• Wie gaat mee als steunpersoon?

8. Als emoties tijdens het gesprek oplopen

Huilen, boosheid, stilte, verwarring of het even niet kunnen opnemen van informatie zijn begrijpelijke reacties in een gesprek over het overlijden van een kind. U hoeft zich daarvoor niet te verontschuldigen.

“Kunt u dit alstublieft nog een keer uitleggen?”

“Dit komt nu te hard binnen. Mogen we even pauzeren?”

“Kunt u dit voor ons op papier zetten?”

“Ik weet op dit moment niet of ik dit wil horen. Kunnen we hier later op terugkomen?”

9. Praktische voorbereiding

• Neem deze vragenlijst mee naar het gesprek.
• Neem bij voorkeur een vertrouwd persoon mee.
• Overweeg vooraf af te spreken wie aantekeningen maakt.
• Vraag aan het begin wie uw vaste contactpersoon bij het OM is.
• Vraag of en hoe u na het gesprek aanvullende vragen kunt stellen.
• Vraag naar de mogelijkheden van ondersteuning door Recovery Collective en, indien nodig, juridische bijstand.

10. Een vraag die veel ouders kan helpen

“Kunt u ons vertellen welke informatie wij tijdens het verdere strafproces waarschijnlijk voor het eerst zullen horen, zodat wij ons daarop kunnen voorbereiden?”

Tot slot

U hoeft tijdens dit gesprek niet alles te begrijpen, te onthouden of te verwerken. Het is voldoende om stap voor stap informatie te verzamelen. Het belangrijkste is dat u vooraf bedenkt welke informatie voor u noodzakelijk is en welke ondersteuning u nodig heeft.